anlatan kadınlar
roman, öykü, şiir, deneme, anı, tiyatro, senaryo...

latife tekin latife tekin 1957 yılında kayseri’nin karacefenk köyünde doğdu. 9 yaşındayken ailesiyle birlikte istanbul’a yerleşti. liseyi beşiktaş kız lisesi’nde okudu. bir süre memurluk yaptıktan sonra yazarlığı meslek edindi. 1980 darbesi öncesi aktif bir militan olarak sol devrimci harekete katıldı. ilk romanını darbe döneminde ve oldukça genç bir yaşta yazdı.
1984 yılında senaryosunu yazdığı bir yudum sevgi filmi antalya altın portakal film festivali’nde en iyi film dahil olmak üzere 5 adet ödül aldı. ayrıca, 1985 yılında uluslararası istanbul sinema günleri’nde de en iyi film ödülünü aldı.
yazar, 1995 yılında bodrum’da “gümüşlük akademisi sanat, kültür, ekoloji ve bilimsel araştırma merkezi vakfı”nın kuruluşunda yer aldı. genel sekreteri olduğu akademide doğayla iç içe ve barışık bir hayat tarzını destekleyen birçok sanatçı ve yazarla birlikte edebiyat, sanat ve kültür etkinlikleri düzenlemeye başladı. her yıl hem vakfın kendi çalışmaları, hem de vakıfa gösterilen ilgi artmaktadır. romanları ingilizce, fransızca, almanca, italyanca ve hollandaca gibi birçok dile çevrildi. 2004 yılında elele dergisi tarafından “yılın fark yaratan 10 kadını”ndan edebiyatı temsil eden isim olarak seçildi.
yazarın 1983 yılında yayımlanan ilk romanı sevgili arsız ölüm başarısıyla dikkat çekti. romanda kırsaldan kente göçen bir ailenin hikayesi evin küçük kızı dirmit’in bakış açısından, masalsı bir üslupla anlatılmaktadır. yazar çocukluktan itibaren ataerkil ve muhafazakar bir toplumda kendi hayatının öznesi olamama durumunu ve bu durumun insanı sürüklediği çıkmazı oldukça etkileyici bir şekilde resmetmektedir. berna moran’ın da dediği gibi tekin bu eserinde anadolu anlatı kültürünü harmanlayarak roman türünde yeni bir biçem yaratmayı hedeflemiş ve başarmıştır. yoksulların hikayesini onların diliyle anlatmaya çalıştığını söyleyen yazara, yaşar kemal’in ve kimine göre de gabriel garcia marquez’in yazınıyla arasındaki benzerliklerden dolayı, büyülü gerçekçilik akımı yakıştırılmaktadır. fakat “sözünü sakınmadan” programında tekin, kemal’in büyülü gerçekçiliğinin çok “büyük ve destansı” olduğunu söyleyerek kendi anlatılarının daha alçakgönüllü olduğunu ifade etmiştir. ayrıca, ahmet hamdi tanpınar ve nazım hikmet’ten daha çok etkilendiğini de açıklamıştır.
1986 antalya altın portakal uluslararası istanbul sinema günleri’nde "bir yudum sevgi" ile en iyi film ödülü, unutma bahçesi ile 2005 sedat semavi ödülü, 2010 yılında ise mersin kenti edebiyat ödülü 2019 yılında da
manves city ve sürüklenme adlı romanları nedeniyle erdal öz ödülü'nü alan tekin'in 2000’li yıllarda yazdığı romanlarında konular değişmeye başlamıştır ve doğa ön plana çıkmaktadır. ömer türkeş ve semih gümüş’ün “sözünü sakınmadan”da dikkat çektiği gibi geç dönem metinlerinde yazar hikayeden uzaklaşıp kavramlara doğru bir eğilim göstermektedir. latife tekin, yazarlığı “insanlar için” yazan yazarlar ile “insan olma deneyimini aşmak için” yazan yazarlar olarak ikiye ayırmaktadır ve kendi tabiriyle, edebiyata ve sanata karşı bir yerden yazmaktadır. bu ayrıma sanatın ve edebiyatın “sınıfsal” olmasından dolayı vardığını ifade ederken özellikle bu alanların kendi varlıkları ve amaçlarının da tartışılması gerektiğinden bahseder. buradaki sınıfsallık sorunu yazarın duruşu için anlamlı olmakla birlikte, “hikaye anlatmayan” metinlerin okur kitlesinin ancak belli bir toplumsal ve entelektüel sınıftan gelebileceği gerçeği yazarın yaklaşımını bir nebze sıkıntıya sokmaktadır.
annesi kürt olduğu ve kürtçe ve arapça konuştuğu için evde konuşulan türkçe’nin tekil kalmaması yazarı bir yandan zenginleştirirken, diğer bir yandan da dil –ve doğal olarak edebiyat- ile olan ilişkisiyle arasına belli bir uzaklık sokmuştur. onun için dil sadece edebiyatın kendini bulduğu, kendi olduğu alan değil, aynı zamanda bir varoluş sorunsalıdır. belki biraz da dil ile bu özgün ilişkisinden dolayı onun edebiyat dili romandan çok şiire yakın durmaktadır. ilk romanından itibaren seçtiği izleklerden olan kadın olma durumu, hemcinsleri için yazma ihtiyacı hissettiğini söylediği muinar romanında hem ana sorunsal, hem de onun farklı toplumsal ve bireysel tezahürleri şeklinde irdelenmektedir. eleştirel düşünceyle edebiyata özgü anlatım ve dili bir araya getirdiği rüyalar ve uyanışlar defteri ise içeriği nedeniyle, daha önceden eserlerini yayımlayan yayınevi ve ikinci bir yayınevi tarafından reddedilmiş, ancak üçüncü bir yayınevi sayesinde sansürden kurtulabilmiştir.
yaklaşık dokuz yıllık bir aradan sonra birbiriyle bağlantı noktaları da olan iki ayrı romanı birlikte yazan ve eş zamanlı olarak yayınlayan yazarın bu iki romanı 21.yüzyılın pek çok unsurunu içinde barındırmakta, bu yüzden çok geniş bir okur kitlesi tarafından ilgiyle karşılanmakta, pek çok edebiyat eleştirmeni tarafından irdelenip yorumlanmaktadır.
muhalif bir duruşa sahip olan latife tekin birçok televizyon programı, seminer ve konferansa katılmış ve sadece edebiyat değil, toplumsal sorunlar üzerine de fikirlerini, sansür ve baskılara rağmen, açıkça ifade etmeyi tercih etmiştir. halen bodrum’da yaşamakta ve gümüşlük akademisi’nde etkinlikler düzenlemektedir.
yazar iki kez evlenip ayrılmış olup, iki çocuğu bulunmaktadır.

 

yapıtları:


sevgili arsız ölüm (roman)
sevgili arsız ölüm sevgili arsız ölüm sevgili arsız ölüm sevgili arsız ölüm sevgili arsız ölüm sevgili arsız ölüm sevgili arsız ölüm
    1983-1985                    1985-1995                              2003-2012                      2005-2010       2010-2017       
       adam                              metis                                    everest                        yapı kredi        iletişim       
sevgili arsız ölüm sevgili arsız ölüm
                2018-2020
                     can

içeriği/özeti:
kayserinin bir köyünden istanbul'a göçen aktaş ailesinin köyden kente göçünü, yaşama çabalarını, korkularını, aile bireylerinin giderek yalnızlaşmasını konu edinen sevgili arsız ölüm, yoksulların yaralı bilincini benzersiz bir şekilde yansıtmakla birlikte, masallar, türküler, mâniler ve halk hikâyeleriyle örülmüş anlatımı nedeniyle eleştirmenlerce “büyülü gerçekçilik” akımına dahil edilmiştir. yayımlandığında büyük yankı uyandırarak edebiyatımıza damga vuran sevgili arsız ölüm, birçok dile çevrilmesinin yanı sıra tiyatroya da uyarlandı.
kitapla ilgili bağlantılar: * iletişim yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

berci kristin'in çöp masalları (roman)
berci kristin çöp masalları berci kristin çöp masalları berci kristin çöp masalları berci kristin çöp masalları berci kristin çöp masalları berci kristin çöp masalları
    1984-1985       1985-1998                   2008-2009                      2010-2017      2019-2020       
       adam                metis                        everest                           iletişim              can

içeriği/özeti:
bir kış gecesinde, gündüzleri kocaman tenekelerin şehrin çöpünü getirip boşalttıkları bir tepenin üstüne, çöp yığınlarından az uzağa, fener ışığında,sekiz kondu kuruldu. sabah konduların üstüne yılın ilk karı düştü. bu sözlerle başlıyor latife tekin’in ikinci romanı berci kristin çöp masalları ve sanayi mahallesiyle geniş bir alana yayılmış çöp sahası arasında bitiveren bir gecekondu mahallesinin hikâyesini dillendiriyor. bir yanda kırsaldan kente göç ettiği halde eski gelenek ve göreneklerine, söylencelerine tutunanları gözler önüne seren bu kültleşmiş roman, bir yanda da hayatta kalmak, şehre uyum sağlamak, fırsatlardan yararlanmak için yabancılaşanları, yıpranıp yozlaşanları anlatıyor. hem de büyülü hikâyelerle, ağıtlarla, mânilerle ve tekerlemelerle örülmüş olağanüstü bir üslup, sakınmasız bir göz ve sımsıcak bir şefkatle. ilk kez 1984 yılında yayımlanan berci kristin çöp masalları, edebiyat dünyasında büyük yankı uyandırmış, kısa sürede pek çok dile çevrilmiş ve uluslararası bir beğeniyle karşılanmıştı. muazzam bir hayal gücü, dil ustalığı ve duyarlılığın ürünü olan bu benzersiz metin, latife tekin’in başyapıtlarından biri sayılıyor.
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

gece dersleri (roman)
gece dersleri gece dersleri gece dersleri gece dersleri gece dersleri gece dersleri
    1986-1990                   1990-2000                    2000-2010       2010-2017      2019-2020       
       adam                           metis                          everest            iletişim              can

içeriği/özeti:
ama sen, kendine ait bir hayat parçasını ele geçirme hayaline çarpıldın ve gözleri köpükler içinde yüzen karanlık perileriyle düşüp kalkmaya başladın. on sekiz yaşındaki gülfidan, “sekreter rüzgâr” kod adıyla solcu bir örgüte katılmıştır. ancak aykırı kişiliğini bastırıp uyum sağlamakta güçlük çeker. örgüt liderlerinden biriyle evlenen gülfidan, tüm üyelerin karşı çıkmasına rağmen çocuğunu doğurur. gelgelelim örgütte kalmak için kendine uyguladığı baskı, ruhunda derin yaralar açar. 12 eylül darbesi’yle örgüt üyelerinin gizlenmesine tanık olan gülfidan zamanla kendisinin de hem örgütten hem kendinden gizlediği bir yaşamı olduğunu fark edecektir. bu gizli hayata son vermek içinse elinde tek bir silah vardır: yazmak… ilk kez 1986 yılında yayımlanan, yazarının “kısacık bir romanın uzun şiiri” olarak tanımladığı gece dersleri, parçalı ve boşluklu yapısıyla benzersiz bir üslup denemesi olarak karşılanmıştı.
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

buzdan kılıçlar (roman)
buzdan kılıçlar buzdan kılıçlar buzdan kılıçlar buzdan kılıçlar buzdan kılıçlar buzdan kılıçlar
    1989-1996       1997-2002                    2003-2010                   2010-2017      2019-2020       
       adam               metis                          everest                        iletişim              can

içeriği/özeti:
yoksulların hakikatli düşmanı yazı! seni pılık pırtık hayatımızın muammasını daha da koyulaştırmak için kullandım. buzdan kılıçlar üç kardeşin; hazmi, mesut ve halilhan ile onun en yakın dostu gogi’nin hikâyesini anlatıyor. varoşların bu “pılık pırtık adamları”, batık şirketlerini yeniden canlandırmak için didinip dururlar. ancak halilhan’ın hem dert ortağı haline gelen hem de gözü gibi baktığı volvo marka arabası, kardeşler arasında hep sorun olur.  varsılların dünyasının kıyısında, bir gecekondu mahallesinde yaşayan bu karakterler, hayatın karşılarına çıkardığı güçlüklere, hayal kırıklıklarına, dışlanmalara ve küçümsenmelere buzdan kılıçlarla karşı koymaya çalışırlar. gelgelelim volvo’sunun aldığı darbelere bile göğüs geren halilhan için, en yakın dostu gogi’nin ondan yüz çevirdiği gerçeğiyle yüzleşmek, hiç de kolay olmayacaktır. ilk kez 1989 yılında yayımlanan buzdan kılıçlar için, “yoksulların, kendilerini küçümseyici bakışlarla süzen insanlara keşfedilmedik bir bilinçle numara yaptıkları düşüncesiyle yazdım,” diyor latife tekin. ve ekliyor: “yoksullardan yakınanların aklına nedense, yoksulluk içinde yaşayan insanların aklı fikri olabileceği düşüncesi gelmiyor.” buzdan kılıçlar, görmezden gelinenlerin dünyasını derin bir duyarlıkla ele alıyor.
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

aşk işaretleri (roman)
aşk işaretleri aşk işaretleri aşk işaretleri aşk işaretleri
        1995                 2005            2015-2017      2019-2020       
       metis              everest            iletişim              can

içeriği/özeti:
onda doğaüstü bir güç var. ucuz bir araba kokusunu ümitsizce kapanmış güneşten, kükreyen rüzgârdan daha önemli kılabiliyor! dilinin görünmez ışığıyla büyülenip içine düşeceğimiz havai tuzağını örüyor! varlığının nedeni bu. metropolün kıyısında yaşayan bir grup yoksul genç, hayata karışmak için önder belledikleri çekici, karizmatik bir liderin, ağabey bildikleri nezir’in peşine takılır. ancak “havanın içindeki gözenekleri” bile hizaya soktuğuna inanan, kelimelerin “çarpıcı bir düzenle diline döküldüğü” nezir kendini yol gösterici olmakla sınırlamaz. elde ettiği gücü bırakmaya, hükmetmekten vazgeçmeye niyeti yoktur. gelgelelim dört gençten sadece biri onun ezici cümlelerinin karşısında duracaktır. o da, “onu hissetmekten kendime eğilemiyorum,” diye yakınan ve iktidarın değil de aşkın dilini konuşan cihan’dır. aşk işaretleri dil ustası latife tekin’in dille hesaplaştığı, karanlık bir roman. meselesi, yazarın kendi sözleriyle: “etkileme, büyüleme, dille iktidar kurma, gücü ele geçirme… hayatı anlamlandırarak başkaları hakkında konuşma önceliğinin insana geçirdiği güç, iktidar… kimsenin cümle kuramadığı bir yerde, cümle kurup kabile reisi olmak…”  ilk baskısı 1995’te yapılan, tekin’in “dilsizliğe, sessizliğe övgü romanı” olarak tanımladığı aşk işaretleri, belki de bugün yayımlandığı günden daha güncel…
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

ormanda ölüm yokmuş (roman)
ormanda ölüm yokmuş ormanda ölüm yokmuş ormanda ölüm yokmuş ormanda ölüm yokmuş ormanda ölüm yokmuş
        2001                        2002-2008                        2016           2019-2020       
       metis                          everest                        iletişim              can

içeriği/özeti:
ta eskiye git, çok önceye… dünyada rüzgârlar esmeye başladığında ağaçlar yoktu değil mi? yaprakların biçimine bak! dalların saçılışına… ağaçların rüzgârı bilerek oluştuğu anlaşılıyor.
ormanda ölüm yokmuş resim yapmayı bırakmış emin ile öyküler yazan ama bunları kendine saklayan yasemin’in hikâyesi. emin, âşık olduğu kadından ayrı düşmenin acısı içinde ormana sığınır. geçmişle hesaplaştığı bu içsel yolculuğunda ona kendisi de aşk acısı çeken yasemin eşlik eder.  ikili, acılarını, rüyalarını, aşklarını uzun diyaloglar halinde paylaşırlar. ağaçlar, bulutlar, rüzgâr ve yaprakların da konuk olmasıyla bu söyleşi alabildiğine derinleşip zenginleşecek, giderek varoluşsal bir sorgulamaya dönüşecektir.
latife tekin’in duru, dingin bir anlatım benimsediği ormanda ölüm yokmuş doğa methiyesi olduğu kadar bir kültür eleştirisi olarak da okunmalı. zira kent yaşamının insanda yol açtığı duygusal ve zihinsel sorunlar resmedilirken, doğayla uyum üzerine kurulu bir ilişki kurmanın kaçınılmazlığı da vurgulanıyor. büyük bir ekolojik yıkım yaşadığımız, korkunç bir gürültünün yerkürenin tüm seslerini boğduğu, can çekişen doğayı kurtarmak için milyonlarca gencin kolları sıvadığı bugün, doğadan yabancılaşmanın kaydını tutan ormanda ölüm yokmuş’un çağrısı, hiç şüphesiz daha da önem kazanıyor.
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

unutma bahçesi (roman)
unutma bahçesi unutma bahçesi unutma bahçesi unutma bahçesi
        2004                2005                  2013           2019-2020       
      everest              yky                 iletişim              can

içeriği/özeti:
bir bakışı unutmak istediğimizde, büyük bir yitimi göze almak zorundayız. ancak böyle bir yitimin neden olacağı yıkımın altından kalkabilirse insanın yeni bir yaşamı olabilir ve insan bu yeni yaşamına çok derin bir bilgiyle, kaybın bilgisiyle sahip olur.
bir grup arkadaş, doğayla uyumlu bir yaşam arayışındaki şeref’in önderliğinde, şehir hayatının kargaşasından, toplumsal kalıplardan uzak yepyeni bir dünya yaratmaya koyulur. erdemli ve özgür bir yaşam peşindeki bu karakterlerin amaçladığı dünya, kötülükle, kargaşayla, günlük dayatmalarla bağlarını koparmış bir ada, bir tür cennet bahçesi olacaktır. ancak karakterlerin yaşadığı derin çelişkiler, böyle bir yaşam biçiminin ne denli olanaklı olduğu konusunda soru işaretlerine yol açar. bir tek romanın anlatıcısı tebessüm bu derin çelişkilerin farkındadır. çünkü insanların kolay kolay geçmişlerini arkalarında bırakamadıkları, “unutma isteğiyle dolanların, unutulmaya hiç de razı olmadıkları” sarsıcı gerçeğini görebilmektedir.
unutma ve hatırlama gibi hayati önemdeki kavramları sorgulayan ve kent hayatından, toplum kurallarından uzakta, doğayla uyum içinde yeni bir yaşam tasavvuru üzerine kurulu olan unutma bahçesi, kolay yanıtlar vermeyi reddeden bir metin. yayımlandığı 2004 senesinde sedat simavi ödülü’ne değer görülen roman belki de en genel anlamıyla doğa ile kültür arasındaki ikiliği ve bu ikiliğin insanın derinlerinde yansıyan tezatlarını gözler önüne seriyor.
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

muinar (roman)
muinar muinar muinar muinar
                     2006                            2013           2019-2020       
                   everest                       iletişim              can

içeriği/özeti:
latife tekin eko-feminist dürtülerle yazdığı son romanı muinar’da doğanın kentin yıkıcı etkisi altında ve erkekler tarafından tahrip edildiği fikrini politik bir duruş olarak benimsemiş ve dolayısıyla tabiatı kentin karşısında savunulması gereken bir şekilde konumlandırmıştır. muinar tamamen erkeksiz bir anlatı olup, anlatıcı konumunda ve aynı zamanda kurgusal yazar olmasından ötürü latife tekin’in gerçek kimliğine de göndermeler içeren, bunun yanında yazarın düşüncelerinin taşıyıcısı olan elime ile yüzlerce yıldır yaşayan bir “kocakarı” olduğu söylenen yaşlı muinar arasındaki diyaloglar üzerine kurgulanmış bir romandır. doğacı edebiyat anlayışının hâkim olduğu romanda istanbul, roman kişilerinin bir yandan kaçtığı, öte yandan özlem duydukları bir mekândır. başlangıçta çevreci duyarlılık katı bir muhalefet aracı olarak öne çıkmış, aynı zamanda yoğun politik göndermeler içeren ekofeminist/ eko-sosyalist anlayışın hâkimiyeti vurgulanmış, romanın sonlarına doğru çevreci zihniyet kent-doğa karşılaştırmasına dönüşmüştür.
doğa ile iç içe yaşamayı tercih etmiş bir yazar olarak latife tekin’in roman boyunca sürdürdüğü katı politik tutumu –ki bu muhalif tutum gücünü eko-feminizmden alır- romanın sonunda istanbul ile tabiat karşılaştırmasında kaçınılmaz bir özlemin itirafına dönüşmüştür. elime ile aralarında geçen diyaloglarda muinar’ın istanbul’u savunduğu göze çarpar. bu özlem aynı zamanda latife tekin’in yaşamının büyük çoğunluğunu geçirdiği, fakat sonunda doğayla baş başa kalabileceği bir mekânı -kurumsal kimlik kazandıracak düzeyde benimsediğinin de anlatıya yansımalarıdır. yazar özlemini muinar’a söyletir:
"burnumda tütüyor elime, istanbul’a laf söyletmem, yok durakları çalıntı, cadde mobilyaları taklit… park düzenlemeleri yanlış, trafik eziyetinden filan söz etme bana, usandım bu laflardan… yok içim boşalıyor, yok uğultusuyla dıştan yıkılıyorum, sinirlerimi bozacaksan vazgeçelim gitmekten…"
muinar’ın eko feminist roman kişilerinin doğayı animistik bir yaklaşımla algılayışları, yazar olan elime’nin ağaçla aralarındaki bilinç transferine tanık olduğu olayda görülür. elime’nin üstüne meşe yapraklarının yürüdüğü düşüncesi içindeyken ağacın taze dallarından birinin kâğıdına uzanıp cümlelerini okuduğunu görmesinin, muinar’ın ırmaktaki sarmaşıkların konuştuklarından söz etmesinin veya içinde yüzülen gölün kendilerini hatırlamasının animizme dayandırılması gerekmektedir. latife tekin’in kendisini “dünyanın neredeyse bir canlı olduğuna inanan ve aslında doğaya eklenerek yaşayan insanlara yakın”36 hissetmesi romana yansıyan animist dünya görüşünü destekler niteliktedir.
muinar’ın dayandığı tezlerin başında, dünyanın ekolojik dengesinin bozulmasının tek müsebbibi olarak erkeklerin görüldüğü eko-feminist; üretim - ekonomi ve endüstrileşme uğruna doğayı tahrip eden kapitalist düzene karşı çıkışı içeren eko-sosyalist anlayış gelmektedir. erkeğin kadınlar üzerindeki tahakkümü ile doğa üzerindeki tahakkümünün koşut sayıldığı romanda, evrenin eril düzeninin yıkılması ve kadınlar tarafından tekrar yapılandırılması gerektiğine yönelik düşünceler geliştirilir. romanın “kocakarısı” muinar’ın, yok etmek istediği erkek egemen yapıyı ve eko-sistemi bozduğunu düşündüğü erkekleri oldukça sivri bir dil kullanarak, yer yer hakaretler ve küfürlerle eleştirmesi, latife tekin’in eko-sosyalist ve eko-feminist anlayışının romandaki izdüşümleridir.
elime’nin kıyamet üzerine yazdığı öykü de endüstri ve teknolojinin tahrip ettiği dünyanın durumuna karşı ekolojik duyarlılığı konu alır. anlatıcının, "yerkabuğunun temel kayası olan granit, volkanik gazlarla dolu cepler yüzünden delik deşik olmuş durumda; bazalt tapınaklarıyla imparatorluklar yere serilmiş, koca kıtalar batmış. kalbura çevirirsiniz sistemi, gaz dolu ceplerin gücünü, ciğerlerinizde hissedecek ölçüde aklınızı boşaltıp sırt sırta oturun bir!" diye seslendiği kişiler dünya düzenini elinde bulunduran erkeklerdir.
dünyadaki doğal dengenin erkekler tarafından yok edilmesi sadece yaşanan çağa özgü değildir. romanın kadın karakterlerine göre destanlarda dahi dağları delen ve eriten, doğayla savaşan kadınlar değil, erkeklerdir. dünya erkek mi, kadın mı diye düşünen roman kişileri dünyayı erkek, ay’ı kadın olarak nitelendirirler. onların argümanları, erkeklerin doğayı ve kadını aynı ölçüde tahrip ettikleri ve sömürdükleri yönündedir. kurulan nükleer santraller, savaş teknolojileri, fabrikalar, teknolojik gelişmeler tümüyle erkeklerin egemen olduğu bir sistemin kurulmasına ve geliştirilmesine yöneliktir. muinar, erkek eliyle geliştirilen bilim ve teknolojinin tabiatın dengeli işleyişine yaptığı olumsuz tesirleri sitemle anlatır:
"sincapların kuyruğu kısaldı, ağaçlara çürütücü mantar aşılıyorlar, soluyacak havanıza sahip çıkın, kıyamet belirtisi bunlar, dünya kurtarır kendini, insanları üstünden kaç defa silkelemiş, dört bucakta binlerce var bu işletmelerden, para gücüyle ilerliyor caniler, çalılarımızı mı sökecekler, öyle ya, atlasınlar sınırınızdan içeri, üç evlek ormanınız kalmış"
tekin, ekolojik düzenin, kurulan tesislerin yarattığı tehlikeler karşısında yok oluşunun sonuçlarına da yine muinar’ın uyarıları aracılığı ile değinir. insanın doğal vücut sisteminin durmadan bozulduğuna işaret eder ve buna sebep olarak gördüğü “boru hatları, fabrikalar, kömür havzaları, maden işletmeleri, nükleer tesislerin”39 kapatılması gerektiğine ve insanın toprağa dönerek dünyanın “gönlünü alma” zamanının geldiğine vurgu yapar. nitekim dünya, "derin bir kedere düşmüş"tür ve insanı, kuşu, böceği gözden çıkarmak üzeredir. latife tekin, son romanının temel çıkış noktası olarak çevreci duyarlılığı ve kadın-doğa eşitliğini ele almasının sebebi olarak, dünyayı kadınların bu hale getirmediğini; savaşları çıkaran, doğaya zarar veren, ırmakların yerlerini değiştirenlerin erkekler olduğunu öne sürer.
kaynak: yrd. doç. dr. macit balık, "çevreci eleştiri ışığında latife tekin'in romanları", bitlis eren üniversitesi, fen-edebiyat fakültesi, türk dili ve edebiyatı bölümü, ocak 2013
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

rüyalar ve uyanışlar defteri (deneme)
rüyalar ve uyanışlar defteri rüyalar ve uyanışlar defteri
        2009            2019-2020       
  doğan kitap          can

içeriği/özeti:
rüyalar ve uyanışlar defteri’nde latife tekin’in yıllarca koyun koyuna yaşadığı defterine düştüğü notlar var. rüyaların dili ve kurgusuyla yazılmış bir muhalefet manifestosu… onun ta en başından edebiyatını besleyen ve giderek kristalleşen söylemlerini, politik tavrını ortaya koymakla yakın tarihe not düşen bu metinler kirlenen siyaseti, iktidar peşindekileri, sesi kısılanları ve elbette insanın doğadan kopuşunu belgeliyor. ekolojik yıkıma, yoksullaşan dile, muğlâklaşarak yönünü kaybeden politik söyleme ve ülke gündemine edebi ve ebedi bir başkaldırı metni. dağın etine girmiş iş makinelerinin, yanmış ormanlardan artakalan kül yamaçlarının, nükleer santrallerin yolduğu ovaların, kuşların terk ettiği gökyüzünün kaydını tutarak yaşamakta olduğumuz kaygı verici ekolojik yıkımı gözler önüne seriyor.
“istanbul kadar sevilmemiş başka bir şehir var mıdır? evleri öyle istenmemiş, başka bir şehir, gizlice hep bunu düşündüm sonra... kıyılarındaki camileri, ıslak kibrit kutularına benzetip sevdiğim şehir. milyonlarca insanıyla kimsesiz istanbul. birer birer sökülüyordu bostanlar… yoksuluna mı üzüleceksin, çileğine, lahanasına mı? ayaklandı gençler, boyalarının rengi siyah, sürüyorlar duvarlara, amerika defol!.. zam! zam! zam!.. kokusu var zamanın, sarar soluğunu insanın, dalı yaprağı yok, görünmez ağacı boşluğun demişler, vurup devirdiler hepsini. son bakışın sızısıyla yanlış kurulup dökülmüştü dilimizden o cümle: ‘biz bu şehre üzgünüz...’”
kadınların ne zaman mağlup olduğu üzerinde düşünüp çocukluğun manifestosunu yazmaya girişen tekin, hepimizi özellikle insan merkezli dünya görüşüne ve tüm dünyaya hâkim olan eril dile itiraz etmeye çağırıyor.
latife tekin’in muhalif tavrını en dolaysız şekilde sergilediği rüyalar ve uyanışlar defteri, en başta edebiyatın özgürleştirici gücünü hatırlatıyor okurlara; tabulara, rant peşinde koşan siyasilere, siyanürlere, buldozerlere… kısacası haksız güce meydan okuyor.
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

manwes city (roman)
manves city
   2018-2020      
        can

içeriği/özeti:
ege kıyılarına yakın bir kasabada geçen manves city romanı, burada kurulan çok uluslu fabrikalardan birisinin etkisiyle kasaba olmaktan çıkıp hızlı bir şekilde küresel kapitalizmin bir üretim merkezlerinden birisine, bir "city"e dönüşmektedir. çocukluk arkadaşı olan nergis ve ersel'in başından geçenler, geri dönüşlerle verilirken, bu kasabadaki, hem doğa ve çevre, hem de insan ilişkileri ve yaşam biçimindeki değişim, küresel kapitalist dünyanın tüm unsurlarının bu kasaba içinde kendisine yer bulmasına yol açmaktadır.
haksız biçimde suçlanarak beş yıl hapis yatıp, sonra kasabasına döner ersel, kasabaya aslında kendisini terkeden karısının kaybolan kızı eda'yı bulma amacıyla gelmiştir. ancak bu kısa süre içinde yaşanan değişim, gerek fabrikada, gerekse toplumsal yaşamdaki ilişkiler ayrıntılarıyla ve tıpkı bir sinema filmi gibi okurun gözü önüne serilir. bu olaylar anlatılırken nergis'in düzenli yazılar yazdığı blog ve gazete yazıları olayların anlatan temel ögelerden birisidir. benzer biçimde ersel'i terk eden karısının mektupları, fabrikada çalışan işçilerin fabrikadaki dilek kutusuna attıklar mesajlar yine anlatımı çeşitlendiren unsurlar olarak dikkât çekmektedir. ersel kasabada kaldığı süre içinde bir işe girmek de dahil olmak üzere daha önceden tanıdığı çeşitli kişilerle konuşur, onların anlattıkları ve bu sırada yaşadıkları giderek yoğunlaşan bir aksiyon ve onun yarattığı gerilimle romanın sonuna ladar sürer. romanın sonu yine nergis'in yazdığı bir yazıda anlatılanlarla belirginleşir.
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

sürüklenme (roman)
sürüklenme
   2018-2020      
        can

içeriği/özeti:
aslında yer yer manves city ile ilişkiler kurulan bu roman da yine aynı zamanda ve öncekine yakın çevrelerde geçmektedir. bir grup insanın eskiden kurdukları "takviye" adlı örgütün üyesi olan tijen'in ablasının (romanda "asistan" olarak geçmektedir) istemi dışında gelişen yolculuğunun adeta sürüklenmesinin hikâyesidir bu roman. asistan (cinsiyeti açıkça belirtilmese de anlatım biçimi ve konuşmaları onun bir 'kadın' olduğunu düşündürmektedir) bu yapıdan geriye kalanlarla, özellikle de aynı zamanda tijen'le de ilişkisi olan ve örgütte en üst düzeyde sorumlu birisi olan raşit'le buluşmak ve yapının nerede olduğu belli olmayan paralarının izini sürmek amacıyla dünyanın farklı noktalarında geçen bir yolculuk sürdürmektedir. roman yurtdışından bir ülke içindeki bir havaalanına zamansız inen asistan ona katılan bir başka yolcunun, çaresiz kalınca kabul ettikleri bir taksideki yolculuklarıyla başlar. 'bilge' bir adam olduğu anlaşılan şoför onları araçların geçtiği bir yola bırakma sözü verir. ancak bu seyahat sırasında onun programına tabi olmak zorunda kalırlar ve kendilerini bırakacağı yere kadar götürdüğü sırada uğradığı farklı kırsal yerlerden geçerler, bu sırada da şoförün anlattıklarını dinlerler. şoför değişim, yaşam ve gelecekle ilgili olarak anlaşılması, hatta çözümlenmesi zor pek çok şey söyler, anlatır. bu sırada karaca adlı gizemli bir gençle de tanışır.
asistan sonra rusya'ya giderek orada da 'takviye'nin izini sürer. orada kendisine yardımcı olan cehil ile daha önceden tanıdığı ve tamsi üç farklı özelliğe sahip kişilerdir ve yaşamda tutunmayı sağlayacak olan becerilere sahip kişiler bunlardır. yolculuğun sonunda manves city'ye yakın bir başka köyde kurulan bir biyolojik çiftliğe gelir. bu çiftlik raşit'in karısı ya da sevgilisi nevres tarafından yönetilmektedir. ancak gerek burada çalışanlar, gerekse çiftliğin olduğu yerde yaşayan diğer insanlar çeşitli yollarla burada yapılan faaliyeti sabote etmektedirler. asistan bunların hepsine tanık olmakta ve izlemekte, ancak bir şey yapamamaktadır. sonunda nevres'le cehil'i orada bırakır ve ayrılır. bu arada yakındaki manves city'de olanları da öğrenir.
kitapla ilgili bağlantılar: * can yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı

altınçayır vadisinin çocukları (roman)
altınçayır vadisinin çocukları
       2020      
        can

içeriği/özeti:
“semocum, hayalciler cesur olmak zorunda mı? bilge olmamız gerekiyor mu?”
altınçayır vadisi’nin menekşe boyalı evinde annesi, babası, büyükannesi ve kedisiyle yaşayan asinaz, can dostu semagül’ün özlemiyle doludur. babasının yıllar önce kaza geçirmesine neden olan altın madeni yeniden açılmış, pek çok aile vadiden taşınmak zorunda kalmıştır. vadinin çocuk grupları hayalciler, bilimciler, kuşçular ve altıncılar oyunlarını sürdürür, yetişkinler maden konusunda ne yapacaklarını düşünürken, asinaz’ın aklı semagül’de ve günden güne suskunlaşan annesindedir. aradığı cevapların onu zamanda bir yolculuğa çıkaracağından ise henüz habersizdir…
dil ustası latife tekin çocuklar için yazdığı ilk romanında, doğayı ve insanı masalsı bir anlatımda buluşturuyor.
latife tekin’in ilk çocuk romanı altınçayır vadisi’nin çocukları 2020’de yayımlandı.
resimleyen: mehmet tekin

diğer kitapları:
bir yudum sevgi (1984, senaryo),
gümüşlük akademisi (1977, tanıtım kitabı)

hakkında yazılan kitaplar:

latife tekin kitabı (söyleşi)
latife tekin kitabı latife tekin kitabı latife tekin kitabı
       2005                  2015                  2020
    everest              iletişim                can

içeriği/özeti:
“dünyada yazarak var olmak çok özel bir deneyim. o maceranın kendisinden ses vermek gerek. bu yolculuklara neden çıkıldığını, bütün bunları niye yaptığınızı anlatmalısınız, sonuçta bu da halüsinasyon görmek gibi bir şey. sözcükler dünyasının içine giriyorsunuz ve orda halüsinasyonlar görerek yol alıyorsunuz. bütün bunlara insan neden katlanıyor, neden hevesle bu süreçleri kuruyor?”
yalnızca doğup yaşadığı topraklarda değil uluslararası ölçekte usta yazarlardan latife tekin, çok genç yaşta meyvelerini vermeye başlayan, verimli, yenilikçi, enerji dolu yazı hayatının ortalarında pelin özer’in uzun soluklu bir söyleşi teklifine olumlu yanıt verdi. farklı kuşaklardan ve deneyimlerden, birbirinden farklı yaşantılardan geçen iki kadının sesli-sessiz diyaloglarıyla üç yıllık bir çalışmanın ardından oluşan bu kitap söyleşi türünün deneyselliğini ve doğurganlığını mesken tutarken anı, deneme, biyografi, otobiyografi, düşünce, şiir, anlatı gibi farklı türlerin zenginliğini, yazı ve yazarın zamanının geçip gitmezliğini duyumsatmayı da hedeflemişti. ilk baskısı on beş yıl önce yapılan latife tekin kitabı, yetkin bir yazarın kendine, yazısına, yazarlığa dürüstçe baktığı aynada yansıyanlarla okurların ve özellikle de yazma uğraşına yürekten bağlananların yolunu aydınlatmayı sürdürüyor.

pelin özer, onunla bir arada yaşayarak, konuşmalarını sessiz bir gölge gibi dinleyerek, latife tekin’le uzun bir söyleşiye oturuyor. romanlarının sırrına ermek için yola çıkıyor, onun büyük bir derinlik ve samimiyetle anlattıklarını kaydediyor. latife tekin adeta kendi kendine konuşur gibi evinden, çocukluğundan, ailesinden, köklerinden, yoksullardan, iktidarlardan, masumiyetten, yaşamın ve yazının sesinden söz ediyor. ortaya, soranla cevaplayanın uyum içinde birbirine geçtiği, okuyanı da içine çeken bir kitap çıkıyor.

kitapla ilgili bağlantılar: * iletişim yayınları'nın sitesinde yer alan kitabın ilk 20 sayfasının bağlantısı


latife tekin hakkında yazılmış kitaplar
türk edebiyatında postmodernist süreç ve latife tekin
türk edebiyatında postmodernist süreç ve latife tekin
şerefnur atik
bilge kültür sanat yayınları
2012

 

 

  latife tekin kitabı
latife tekin'in romancılığı
macit balık
akçağ yayınları
2019

 

 

  an analysis of dear shameless death by latife rekin: from similitude to the beyond: an alternative female subjectivity via feminine magical realism
an analysis of dear shameless death by latife rekin: from similitude to the beyond: an alternative female subjectivity via feminine magical realism
deniz gündoğan
vdm verlag dr. müller
2010

 

 

 

latife tekin kitaplarının çevirileri

dear shameless death
dear shameless death (ing.)
saliha paker(çev.)
marion boyars
2014

 

 

  berji kristin: tales from the garbage hills
berji kristin: tales from the garbage hills (ing.)
saliha paker(çev.)
marion boyars
2014

 

 

  swords of ice
swords of ice (ing.)
saliha paker&mel kenner(çev.)
marion boyars
2014

 

 

  epées de glace
epées de glace (fr.)
alfred depeyrat (çev.)
stock
1999

 

 

  ta paramythia ton skoupidion tis mpertzi kristin
ta paramythia ton skoupidion tis mpertzi kristin (yunanca)
??? (çev.)
exantas
2001

 

 

  ???????????????
??????????????? (japonca)
ryo myashita (çev.)
kawadeshoboshinsha
2014

 

 

  dérives
dérives (fr., sürüklenme)
ali terzioğlu & jocelyne burkmann (çev.)
belleville
2020

 

 

  el panuelo turco
el panuelo turco (isp., sevgili arsız ölüm)
josé ramón monreal (çev.)
martínez roca
2000

 

 

  cara spudorata morte
cara spudorata morte (itl., sevgili arsız ölüm)
marazzi u. (çev.)
giunti editore
1994

 

 

 

Yazar ve kitaplarla ilgili bağlantılar:

  • "latife tekin'in romancılığı"
           macit balık, doktora tezi, 2011.
  • "sözünü sakınmadan"
           semih gümüş ve ömer türkeş'in latife tekin'le söyleşisi, istanbul modern müzesi, 28.12.2011.
  • "latife tekin, dil ve masumiyet"
           sennur sezer, (Sayı: 127) evrensel kültür dergisi, 01.07.2002.
  • "latife tekin dosyası: rüyaların dilinden en çok muhalefet sızar…"
           oylum yılmaz, sabit fikir dergisi, 09.11.2009.
  • "manves city ve sürüklenme ile yoksulluğun değişen yüzü"
           şule tüzül, edebiyat haber sitesi, 18 aralık 2018
  • "sürüklenme: zümrüdü anka'dan tahta kuşa"
           nazmi özüçelik, oggito.com, 8 ocak 2019
  • "yoksulluk, yeryüzü ve başka bir bellek mümkün: manves city ve sürüklenme"
           deniz gündoğan ibrişim, oggito.com, 28 aralık 2018
  • "latife tekin’den macera tadında iki yoksulluk romanı"
           haydar ergülen, hürriyet gazetesi, 21 kasım 2018
  • "latife tekin'in “gör dediği”: distopya ve ütopya?"
           ahmet ergenç, k-24, 27 aralık 2018
  • "psikanalitik edebiyat kuramı bağlamında manves city, sürüklenme, latife tekin ve neoloji."
           irem uzunhasanoğlu, mevzu edebiyat, 8 aralık 2018
  • "manves city'e hoş geldiniz"
           dilek karaaslan, oggito.com, 12 kasım 2018
  • "‘henüz kayıp değil vicdan, merhamet, dayanışma’"
           muzaffer öztürk, evrensel gazetesi, 12 kasım 2018
  • "proleter deneyimi ve roman"
           orhan koçak, k-24, 31 ocak 2019
  • "latife tekin yeni romanlarını yekta kopan’a anlattı"
           yekta kopan(video), hepsitv, 8 ocak 2019

     

    bağlantılar:

    "gümüşlük akademisi"