biyografisi:

şukufe nihal başar şukufe nihal başar
1896 yılında istanbul’da dünyaya geldi. babası miralay ahmet bey, annesi nazire hanım’dır. eğitimine özel hocalardan ders alarak başladı. babasının memuriyeti nedeniyle ilk ve orta öğrenimine osmanlı imparatorluğu'nun değişik şehirlerinde devam etti. ortaokulu şam’da okudu, selanik’te özel bir okula gitti. arapça, farsça, fransızca öğrendi. babasının evde düzenlediği toplantılarda tanıdığı devlet adamları, şairler, yazarlardan aldığı ilhamla memleket meselelerine küçük yaşta ilgi duydu. şiir yazmaya da çok küçük yaşlarda başladı. ilk yazısı 13 yaşında iken mehasin gazetesinde yayınlandı. 1912’de ailesinin etkisiyle mithat sadullah bey ile evlendi. 1916’da inas darülfünunu’na (kadın üniversitesi) girdi. darülfünun’da eğitimi devam etmekte iken ilk eşi ile birlikte “mekteb-i ümit” adında bir okul kurdu ve eğitimciliğe başladı. mithat sadullah Bey ile evliliğinden bir oğlu oldu. oğlunun dünyaya gelişinden kısa bir süre sonra eşinden ayrıldı. inas darülfünunu'nda üç yıl edebiyat şubesine devam ettikten sonra son sınıfı coğrafya şubesinde okudu. son sınıf öğrencisi oluğu 1919’da inas darülfünunu ile zükur darülfünunu’nun (erkek üniversitesi) birleşmesi gündeme gelmiş; kadınlara eğitimlerini isterlerse inas darülfünunu sınavlarına girerek tamamlama ya da erkeklerin aldığı ek dersleri vererek zükur darülfünunu mezunu sayılma imkânı verilmişti. öğrencilerin çoğu inas darülfünun’u olmayı seçerken şükûfe nihal hanım, o sene bölüm değiştirmiş olmasına rağmen erkeklerin aldığı ek derslerin sınavlarını da verdi. böylece “darülfünun mezunu ilk kadın” unvanını elde etti. mezun olduğu yıl ilk şiir kitabı “yıldızlar ve gölgeler” yayımlandı. kitapta yer alan şiirleri servet-i fünûn etkisinde, aruz vezninde idi. son sınıfta iken tanıştığı coğrafya bölümünde okuyan politikacı ahmet hamdi bey (başar) ile ikinci evliliğini yaptı. bu evlilikten bir kızı dünyaya geldi. türk kurtuluş savaşı sırasında eşi ile birlikte müdafaa-i hukuk cemiyeti’nin önde gelen isimlerinden birisi oldu. evinde yaptığı toplantılarda kadınları millî mücadeleye destek olmaları için teşvik etti; sultanahmet mitingi’nde halide edip hanım’ın yanında durdu, fatih mitingi’nde konuşmasıyla kalabalığı ateşledi. cumhuriyetin ilanından sonra, kadınların siyasi haklarını kazanması için mücadele eden türk kadınlar birliği’nin kurucuları arasında yer aldı. 1924’te kurulan dernek, 1935’te kendini feshedene kadar faaliyetlerini sürdürdü. şükûfe nihal derneğin 1925-1927 yılları arasında yayımlanan türk kadın yolu adlı dergisinin yazarları arasındaydı. 1953’e kadar istanbul’da çeşitli okullarda çalıştı; darülmuallimat'ta, bezmiâalem inas sultanisi'nde coğrafya öğretmenliği ve nişantaşı, kandilli ve kadıköy kız liselerinde edebiyat öğretmenliği görevlerini sürdürdü. bir yandan da edebî yaşamı devam eden şükûfe hanım; 1927’de yayımladığı “hazan rüzgârları”ndaki şiirlerinde aruz veznini bırakıp hece ölçüsünü kullandı. kadın, yurt sorunları ve aşk konularını işledi. Şşiirlerinin yanı sıra öyküler ve romanlar kaleme aldı. 1928 yılında “tevekkülün cezası” adlı öykü kitabı ve ilk romanı “renksiz ıstırap” yayımlandı. bunları, “çöl güneşi”(1933) adlı romanı izledi. 1935 yılında “finlandiya” gezi notları yayımlandı. faruk nafiz çamlıbel ile olan aşkını anlattığı düşünülen “yalnız dönüyorum” adlı romanı, 1938'de yayımlandı. 1946’da yayımlanan “domaniç dağlarının yolcusu” adlı gezi notları şakir sırmalı tarafından “sır” adıyla filme çekildi. son olarak “çölde sabah oluyor” adlı romanını yayımlandı. 1960’ta sayısı yediye ulaşan şiir kitaplarında cumhuriyetin “aydın” kadınlarından biri olarak anadolu’nun geri kalmışlık sorunu üzerine şiirler yazdı. yıllar boyunca onu besleyen en önemli kaynak, evinde düzenlediği ve devrin önemli edebiyatçılarını bir araya getiren toplantılar oldu. bu arada devrin şairlerinin aşkları ile tanındı. ona aşık edebiyatçılar arasında nâzım hikmet, ahmet kutsi tecer ve faruk nafiz çamlıbel’in adları sayılmaktadır. ayrıca servet-i fünûn'un ünlü öğretici metin yazarı cenap şahabettin'in kardeşi şair osman fahri ona âşık olan sanatçılar arasındaydı. aşkına karşılık bulamadığı için intihar eden osman fahri aşağıdaki dizeleri şükûfe nihal için yazmıştır; "sen benim hem-dem-i hayalatım, / ben senin yar-ı tesellikárın / olacakken; fakat, nedense, nihal / sen benim gözlerimde dert aradın.."
devrinin neredeyse tüm önde gelen gazete ve dergilerinde şiirlerini ve özellikle kadın sorunları üzerine makaleler yayımladı. hayatının son yıllarına kadar türk kadını dergisinin yazarları arasında yer aldı. 1950’lerin sonlarında eşinden boşandı. 1962’de istanbul’da geçirdiği bir kaza sonucu sol ayağı sakat kaldı. 1965’te bir huzurevine yerleşti. kızının ölümü, dostlarının uzaklaşması sonucunda konuşmamaya başladı ve suskunluğunu hayatının sonuna kadar sürdürdü. 24 Eylül 1973'te istanbul'da yaşamını yitirdi. 26 eylül 1973 günü rumelihisarı aşiyan mezarlığı'na gömüldü.

yapıtları:

  • yıldızlar ve gölgeler (1918, şiir, halk kitaphanesi / istanbul)
  • renksiz ıstırap (1928, roman, suhulet kitaphanesi / istanbul)
  • hazan rüzgârları (1927, şiir, sanayi-i nefise matbaası / istanbul)
  • tevekkülün cezası (1928, hikâye, ilhami fevzi matbaası / istanbul)
  • gayyâ (1930, şiir, muallim ahmet halit kitaphanesi / burhanettin matbaası / istanbul)
  • yakut kayalar (1931, roman, istanbul)
  • çöl güneşi (1933, roman, muallim ahmet halit kitaphanesi / burhanettin matbaası / istanbul)
  • su (1933, şiir, resimli ay matbaası / istanbul)
  • sıla yolları (1935, şiir, resimli ay matbaası / istanbul)
  • finlandiya (1935, gezi yazısı, istanbul)
  • yalnız dönüyorum (1938, roman,kenan basımevi / istanbul)
  • sabah kuşları (1943, şiir, kenan matbaası/ak baba yayını / istanbul)
  • domaniç dağlarının yolcusu (1946, gezi yazısı, gavsi ozansoy basımevi / istanbul)
  • çölde sabah oluyor (1951, roman, saray kitabevi / istanbul)
  • yerden göğe (1960, şiir, la turquie moderne matbaası / istanbul)
  • şiirler (1975, şiir, sander yayınevi / istanbul)
  • vatanım için (2007, roman, mas matbaacılık / istanbul)
  • yazar ve kitapla ilgili yazılar, yayınlar, çalışmalar:

  • "şükufe nihal başar hayatı ve edebi yönü"        şahamettin kuzucular, edebiyat ve sanat akademisi, 1.2.2012
  • "şükufe nihal bir kırık kalp"        müberra karamanoğlu, kendi bloğu, 24.11.2016
  • "kadın şairde kadın: şukûfe nihal'in şiirleri" (tez)        türkân yeşilyurt kayhan, bilkent ün., haziran 2005
  • "şükûfe nihal’in “çöl güneşi” romanında yeni kadın kimliği: zehra" (tez)        hande balkız, artuklu insan ve toplum bilim dergisi, 2017

     

    bağlantılar:

  • vikipedi'deki "sayfası"
  • türk edebiyatı isimler sözlüğü'ndeki "sayfası"
  • turkishliterature sitesindeki "sayfası"
  • türk dili ve edebiyatı sitesindeki "sayfası"
  • şiir parkı sitesindeki "sayfası"

    "önceki"   |  

  • bu sayfa en son 05.02.2021'de düzenlenmiştir.